Agbára tó ń tún ara ṣe ni agbára tó ń wá láti orísun àdánidá tó ń kún ara rẹ̀ ní ìwọ̀n tó ga ju èyí tí wọ́n ń lò lọ. Fún àpẹẹrẹ, ìmọ́lẹ̀ oòrùn àti afẹ́fẹ́ jẹ́ orísun tó ń tún ara wọn ṣe nígbà gbogbo. Àwọn orísun agbára tó ń tún ara wọn ṣe pọ̀ ní gbogbo àyíká wa.
Àwọn epo fúlásílì – èédú, epo àti gáàsì – ní ọwọ́ kejì, jẹ́ àwọn ohun àlùmọ́nì tí a kò lè sọ di tuntun tí ó gba ọgọ́rọ̀ọ̀rún mílíọ̀nù ọdún láti ṣẹ̀dá. Nígbà tí a bá jóná láti mú agbára jáde, àwọn epo fúlásílì máa ń fa ìtújáde gáàsì afẹ́fẹ́, bíi carbon dioxide.
Ṣíṣe agbára tí a lè yípadà máa ń mú kí àwọn ìtújáde tó kéré síi ju jíjó epo iná lọ. Ṣíṣe àyípadà láti epo iná, èyí tí ó jẹ́ ìpín pàtàkì nínú àwọn ìtújáde lọ́wọ́lọ́wọ́, sí agbára tí a lè yípadà jẹ́ pàtàkì láti kojú ìṣòro ojú ọjọ́.
Àwọn ohun tí a lè tún ṣe ti dín owó wọn kù báyìí ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ orílẹ̀-èdè, wọ́n sì ń mú iṣẹ́ pọ̀ sí i ní ìlọ́po mẹ́ta ju epo ìdáná lọ.
Àwọn orísun díẹ̀ lára àwọn orísun agbára tí a lè sọ dọ̀tun nìyí:
AGBARA ORUN
Agbara oorun ni o po ju gbogbo awon orisun agbara lo, a si le lo o nigba oju ojo ti o kun fun awọsanma. Iye agbara oorun ti aye fi n gba agbara oorun tobi ju iye ti eniyan nlo agbara lo ni igba 10,000.
Àwọn ìmọ̀ ẹ̀rọ oòrùn lè pèsè ooru, ìtútù, ìmọ́lẹ̀ àdánidá, iná mànàmáná, àti epo fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ohun èlò. Àwọn ìmọ̀ ẹ̀rọ oòrùn máa ń yí oòrùn padà sí agbára iná mànàmáná yálà nípasẹ̀ àwọn pánẹ́lì fọ́tòvoltaic tàbí nípasẹ̀ àwọn dígí tí ó ń da ìtànṣán oòrùn pọ̀.
Bó tilẹ̀ jẹ́ pé kì í ṣe gbogbo orílẹ̀-èdè ló ní agbára oòrùn tó dọ́gba, ó ṣeé ṣe kí gbogbo orílẹ̀-èdè ní ipa pàtàkì lórí àdàpọ̀ agbára láti inú agbára oòrùn tààrà.
Iye owo ti a fi n ṣe awọn panẹli oorun ti dinku pupọ ni ọdun mẹwa to kọja, eyi ti o jẹ ki wọn jẹ ti ifarada nikan ṣugbọn nigbagbogbo jẹ ọna ina ti o kere julọ. Awọn panẹli oorun ni igbesi aye wọn to bii ọdun 30, wọn si wa ni oriṣiriṣi awọn ojiji da lori iru ohun elo ti a lo ninu iṣelọpọ.
AGBARA AFEFE
Agbára afẹ́fẹ́ ń lo agbára ìṣiṣẹ́ afẹ́fẹ́ nípa lílo àwọn ẹ̀rọ afẹ́fẹ́ ńláńlá tí ó wà ní ilẹ̀ (ní etíkun) tàbí ní etíkun tàbí ní etíkun omi tútù (ní etíkun). Agbára afẹ́fẹ́ ti ń lo fún ẹgbẹẹgbẹ̀rún ọdún, ṣùgbọ́n àwọn ìmọ̀ ẹ̀rọ afẹ́fẹ́ lórí etíkun àti ní etíkun ti yípadà láàárín ọdún díẹ̀ sẹ́yìn láti mú kí iná mànàmáná tí a ń ṣe pọ̀ sí i - pẹ̀lú àwọn ẹ̀rọ afẹ́fẹ́ gíga àti àwọn ìwọ̀n rotor tí ó tóbi jù.
Bó tilẹ̀ jẹ́ pé iyàrá afẹ́fẹ́ tó wà láàárín àwọn afẹ́fẹ́ yàtọ̀ síra ní ìbámu pẹ̀lú ipò tí a wà, agbára ìmọ̀ ẹ̀rọ àgbáyé fún agbára afẹ́fẹ́ ju iṣẹ́ iná mànàmáná kárí ayé lọ, agbára tó pọ̀ sì wà ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ agbègbè àgbáyé láti jẹ́ kí agbára afẹ́fẹ́ tó pọ̀ sí i.
Ọ̀pọ̀lọpọ̀ apá ayé ní iyàrá afẹ́fẹ́ tó lágbára, ṣùgbọ́n àwọn ibi tó dára jùlọ fún ṣíṣe agbára afẹ́fẹ́ ni àwọn ibi tó jìnnà síra. Agbára afẹ́fẹ́ tó wà ní etíkun ní agbára tó pọ̀ gan-an.
AGBARA GEOTHERMAL
Agbára ooru ilẹ̀ ayé ń lo agbára ooru tí ó wà láti inú ilẹ̀ ayé. A máa ń fa ooru jáde láti inú àwọn ibi ìtọ́jú omi ilẹ̀ ayé nípa lílo àwọn kànga tàbí àwọn ọ̀nà mìíràn.
Àwọn ibi ìpamọ́ omi tí ó gbóná tó àti tí ó lè wọ inú omi ni a ń pè ní àwọn ibi ìpamọ́ omi hydrothermal, nígbà tí àwọn ibi ìpamọ́ omi tí ó gbóná tó ṣùgbọ́n tí a mú dara sí i pẹ̀lú ìfúnni omi hydraulic ni a ń pè ní àwọn ètò geothermal tí ó dára sí i.
Nígbà tí a bá dé orí ilẹ̀, a lè lo àwọn omi tó ní onírúurú ooru láti mú iná mànàmáná jáde. Ìmọ̀-ẹ̀rọ fún ìṣẹ̀dá iná mànàmáná láti inú àwọn ibi ìtọ́jú omi hydrothermal jẹ́ èyí tó dàgbàsókè tí ó sì ṣeé gbẹ́kẹ̀lé, ó sì ti ń ṣiṣẹ́ fún ohun tó lé ní ọgọ́rùn-ún ọdún.
Ẹ̀rọ ìfọṣọ omi
Agbara omi n lo agbara omi lati oke giga si isalẹ. O le wa lati inu awọn ibi ipamọ omi ati awọn odo. Awọn ile-iṣẹ agbara omi n lo omi ti a fipamọ sinu ibi ipamọ omi, lakoko ti awọn ile-iṣẹ agbara omi ti n ṣàn lati odo n lo agbara lati inu sisan odo ti o wa.
Àwọn ibi ìtọ́jú agbára omi sábà máa ń lo ọ̀pọ̀lọpọ̀ nǹkan - wọ́n ń pèsè omi mímu, omi fún ìtọ́jú omi, ìkún omi àti ìṣàkóso ọ̀dá, iṣẹ́ ìtọ́sọ́nà ọkọ̀ ojú omi, àti ìpèsè agbára.
Agbara omi ni orisun agbara isọdọtun ti o tobi julọ ni apa ina ina. O gbarale awọn ilana ojo ti o duro ṣinṣin, ati pe o le ni ipa odi nipasẹ awọn ọgbẹ ti oju-ọjọ fa tabi awọn iyipada si awọn eto-aye ti o ni ipa lori awọn ilana ojo.
Àwọn ètò ìṣiṣẹ́ tí a nílò láti ṣẹ̀dá agbára omi tún lè ní ipa lórí àwọn ètò ìṣẹ̀dá ayé ní àwọn ọ̀nà tí kò dára. Nítorí èyí, ọ̀pọ̀ ènìyàn gbà pé omi kékeré jẹ́ àṣàyàn tí ó dára jù fún àyíká, àti pàápàá jùlọ fún àwọn agbègbè ní àwọn ibi jíjìnnà.
AGBARA OMI
Agbára òkun wá láti inú àwọn ìmọ̀ ẹ̀rọ tí wọ́n ń lo agbára ìbílẹ̀ àti agbára ooru ti omi òkun - ìgbì omi tàbí ìṣàn omi fún àpẹẹrẹ - láti ṣe iná mànàmáná tàbí ooru.
Àwọn ètò agbára òkun ṣì wà ní ìpele ìbẹ̀rẹ̀ ìdàgbàsókè, pẹ̀lú ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ẹ̀rọ ìgbì omi àti ìṣàn omi tí a ń ṣe àwárí wọn. Agbára ìmọ̀ nípa agbára òkun ju àwọn ohun tí ènìyàn nílò lọ́wọ́lọ́wọ́ lọ.
IṢẸ́-ỌKÀN-Ẹ̀RÙN
A máa ń ṣe bioenergy láti inú onírúurú ohun èlò onígbàlódé, tí a ń pè ní biomass, bíi igi, èédú, ìgbẹ́ àti àwọn ìgbẹ́ míràn fún ìgbóná àti iṣẹ́ agbára, àti àwọn ohun ọ̀gbìn oko fún biofuels olómi. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ biomass ni a ń lò ní àwọn agbègbè ìgbèríko fún sísè, ìmọ́lẹ̀ àti ìgbóná àyè, ní gbogbogbòò láti ọwọ́ àwọn ènìyàn aláìní ní àwọn orílẹ̀-èdè tó ń gòkè àgbà.
Àwọn ètò ìṣẹ̀dá bíómásí òde òní ní àwọn ohun ọ̀gbìn tàbí igi tí a yà sọ́tọ̀, àwọn àṣẹ́kù láti inú iṣẹ́ àgbẹ̀ àti igbó, àti onírúurú odò ìdọ̀tí oníwàláàyè.
Agbára tí a ń dá láti inú sísun biomass ń ṣẹ̀dá ń fa ìtújáde gaasi afẹ́fẹ́, ṣùgbọ́n ní ìwọ̀n tó kéré ju sísun epo fosil bíi edu, epo tàbí gaasi lọ. Síbẹ̀síbẹ̀, a gbọ́dọ̀ lo bioenergy fún àwọn ohun èlò tó ní ìwọ̀nba, nítorí àwọn ipa búburú tó lè ní lórí àyíká tó ní í ṣe pẹ̀lú ìbísí ńlá nínú àwọn oko igbó àti bioenergy, àti ìyípadà pípa igbó àti lílo ilẹ̀.
Àkókò ìfìwéránṣẹ́: Oṣù kọkànlá-29-2022